Czy warto pić ocet jabłkowy
Dietetyka

Czy warto pić ocet jabłkowy? Jak pić by sobie nie zaszkodzić?

203 Udostępnień

Czy warto pić ocet jabłkowy? Jak pić by sobie nie zaszkodzić?

W ciągu ostatnich kilku lat można zauważyć zwiększone zainteresowanie właściwościami zdrowotnymi octów, ze szczególnym uwzględnieniem octu jabłkowego. O ile większość z tych zapewnień w świetle nauki ma swoje podstawy, o tyle niektóre mogą być mocno naciągnięte lub wprowadzające konsumenta w błąd. Źródła tych rewelacji często wzięły się z przysłowiowej czapy lub nadinterpretacji badań wykonanych na szczurach, których to wyniki niestety niekoniecznie mają przełożenie u ludzi.

W tym artykule postaram się potwierdzić lub zaprzeczyć większości znalezionych przeze mnie zapewnień co do cudownych właściwości octu jabłkowego. Jeśli czegoś nie umieściłem co Cię interesuje – daj znać w komentarzu, przeszukam dostępną literaturę i udzielę odpowiedzi.

Ocet jabłkowy – jak powstaje, historia

Ocet to nic innego jak efekt dwóch fermentacji. Pierwszej beztlenowej – alkoholowej oraz następującej po niej przy udziale tlenu octowej przekształcającej alkohol etylowy w kwas octowy. Gdyby wino przelać do słoja o szerokiej szyjce i z dostępem do tlenu pałeczkę przejmą bakterie octowe i otrzymamy ocet winny, ot, prosta sprawa. Dajmy zamiast wina cydr a dostaniemy ocet jabłkowy.

Ocet jest znany nie od dziś. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już ponad 10 tysięcy lat temu, a śledząc najróżniejsze kroniki można zauważyć, że ocet stanowił ważny element życia wielu postaci, i tak1:

  • Hipokrates używał octu do oczyszczania owrzodzeń i odleżyn,
  • Samurajowie wierzyli, że ocet doda im siły na polu bitwy,
  • John Adams, prezydent USA, popijał ocet jabłkowy przed śniadaniem,
  • Sung Tse, ojciec medycyny sądowej, zalecał mycie rąk octem i siarką by uniknąć zakażeń podczas sekcji zwłok,
  • W XVIII wieku lekarze amerykańscy leczyli octem niektóre zatrucia, bóle brzucha czy gorączki,
  • A w samych Chinach dziennie spożywa się 3,2 miliony litrów rozmaitych octów dziennie, z uwagi na ich właściwości zdrowotne.

Czy ocet jabłkowy na prawdę jest taki zdrowy jak go internety malują?

W telegraficznym skrócie dla nielubiących naukowego gadania, którego nie zawsze udaje się uniknąć pisząc takie artykuły – ocet owszem ma wiele właściwości prozdrowotnych, m. in.: zwiększa sytość po posiłku, wpływa na opóźnienie opróżniania żołądka, może zapobiegać rozwojowi chorób metabolicznych i schorzeń z nimi powiązanymi (cukrzyca typu II, otyłość, poprawa profilu lipidowego, normowanie poziomu glukozy i insuliny we krwi). W przypadku nowotworu przełyku spożycie octu prawdopodobnie może przeciwdziałać jego rozwojowi. Nie jest jednak źródłem witamin czy składników mineralnych, o detoksie i odkwaszaniu organizmu nie ma mowy. 10% roztwór z wodą świetnie sprawuje się jako środek oczyszczający warzywa i owoce z pozostałości pestycydów. Ocet zawsze pij rozcieńczony – łyżka lub dwie na szklankę wody.

 Więcej i bardziej treściwie poniżej. : )

Zanim przejdziemy do właściwości zdrowotnych octu, zacznijmy jednak od jego składu.

Wartości odżywcze octu jabłkowego

Samych makroelementów, witamin czy składników mineralnych jest o tyle niewiele w 20 gramach octu jabłkowego (mniej więcej dwóch łyżkach stołowych), że można uznać je za śladowe ilości1.

20 gramów to jednorazowa najczęściej stosowana w badaniach dawka octu jabłkowego.

Ocet jabłkowy wcale nie jest bombą witamin i składników mineralnych jak można wyczytać na niektórych portalach czy jak ostatnio usłyszałem w pewnym słynnym serialu telewizyjnym. Jak się okazało, za najwięcej dobrego odpowiedzialny jest kwas octowy wytwarzany przez bakterie na drodze fermentacji oraz jego wysoka aktywność antyoksydacyjna1. Do tego oczywiście dochodzi pokaźna ilość polifenoli.

W occie jabłkowym znajdziesz również duże ilości kwasu chlorogenowego1 odpowiedzialnego m. in. za opisane już przeze mnie zjawisko zielenienia pestek słonecznika. A poza tym jego spożycie powiązane jest ze zmniejszonym poziomem glukozy we krwi oraz zmniejszeniem ryzyka zachorowania na cukrzycę.

Zanim przejdziemy dalej…

Chciałbym przypomnieć, że na zdrowie składa się wiele czynników, gdzie prawidłowe odżywanie owszem odgrywa ważną rolę, ale bez dopilnowania innych aspektów jak m. in. kontrola stresu, dobry sen, ćwiczenia fizyczne i wiele wiele innych elementów higieny środowiska nawet ocet jabłkowy nie jest w stanie zostać magicznym eliksirem a jego działanie jeśli już to zmniejsza ryzyko zachorowania, natomiast nie zapobiega chorobom1.

Jednak jego wprowadzenie do diety na pewno będzie rozsądnym wyborem.

ocet jabłkowy odchudzanie

Odchudzanie z octem jabłkowym, nowym guru #fitlife

W kulturze północnej Afryki oraz wśród kulturystów ocet jabłkowy uważany jest za skuteczną broń w walce z nadmierną ilością tłuszczu3.

Tylko gdzie tych spektakularnych efektów szukać?

Z tą spektakularnością mamy dwa problemy: pierwszy – badanie wykonane na szczurach, drugi – spożywały niebotyczne ilości octu jabłkowego (7 ml na kilogram masy ciała), na dodatek będąc na diecie wysokotłuszczowej. W takim razie ciężko jakkolwiek przełożyć wyniki tego badania na ludzi, a szkoda, bo stosowane dawki rzeczywiście zdziałały cuda4.

Jednakże..! Nieco mniej spektakularne ale warte odnotowania badania przeprowadzono już na ludziach. Spożycie octu jabłkowego zarówno w dawce 15 ml jak i 30 ml pozwoliło znacznie obniżyć takie parametry masy ciała jak: BMI, obwód w pasie czy ilość tkanki tłuszczowej wisceralnej (tej okrywającej narządy wewnętrzne)5.

Ponadto, dowiedziono, że ocet jabłkowy przyczynia się do poprawy takich parametrów jak:  poziom glukozy w surowicy krwi czy profil lipidowy – obniżenie: trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, LDL, VLDL oraz podwyższenie HDL. Poprawa wyników lipidogramu wedle obecnego stanu wiedzy jest jednym ze sposobów na prewencję chorób sercowo-naczyniowych. Ponadto, spożycie octu jabłkowego powinno zmniejszyć ilość przyjmowanego w późniejszym czasie jedzenia1,5.

Naukowcy wypatrują odchudzającego efektu spożywania octu jabłkowego jeszcze pod jednym aspektem. Otóż, opóźnia proces opróżniania żołądka, co zapewne jest przyczyną zmniejszenia poposiłkowego wyrzutu insuliny oraz stężenia glukozy we krwi. Logicznie – im dłużej jesteśmy nasyceni tym mniej pokarmu spożywamy6. Inne badania wskazują na zmniejszenie aktywności enzymu rozkładającego dwucukry a co za tym idzie wtórne zmniejszenie wchłaniania energii7.

Cukrzyca a ocet jabłkowy

Wiele osób poleca włączenie octu jabłkowego do diety osób chorujących na cukrzycę. Okazuje się, że nie bez powodu! Wykazano, że spożycie octu jabłkowego:

  • poprawia insulinowrażliwość komórek, a co za tym idzie łagodzi: insulinooporność czy cukrzycę typu 2, będące plagą XXI wieku8, (dawka: 2 łyżki octu jabłkowego),
  • na kilka minut przed wysokowęglowodanowym posiłkiem znacznie zmniejsza poposiłkowy wzrost insuliny i glukozy we krwi6,8. (dawka: 2 łyżki octu jabłkowego). Efekt obniżenia glukozy miał miejsce już w przypadku spożywania sałatek z dresingiem na bazie octu jabłkowego9,
  • na noc może zmniejszyć poranny poziom glukozy na czczo o 4%10, osobiście nie polecam spożywania przed snem, jakby nie patrzeć na pustawy żołądek octu jabłkowego.

Ocet jabłkowy jako źródło antyoksydantów… i lek na raka?

Jak już wiemy, ocet jabłkowy bogaty jest w polifenole, które odgrywają rolę antyoksydantów w organizmie. Ich odpowiednia podaż z dietą redukuje tzw. stres oksydacyjny co zmniejsza ryzyko rozwinięcia się wielu chorób. Należy podkreślić, że najwięcej antyoksydantów znajdziemy nie w occie jabłkowym a winnym, ale zdecydowanymi królami antyoksydantów są owoce i warzywa. Z tego powodu ocet może służyć jako pomoc w walce z wolnymi rodnikami i zmniejszać ryzyko zachorowania na: nowotwory, choroby układu krążenia, cukrzycę, osteoporozę czy choroby neurodegeneracyjne11. Kluczem w prewencji chorób żyweniowozależnych nadal jest dobra dieta ogółem, a nie śmieciowe żarcie polewane octem.

Warto dodać, że Chińczycy spożywający spore ilości najróżniejszych octów rzadziej chorowali na raka przełyku w przeciwieństwie do osób stroniących od tego przysmaku. Podobne rezultaty otrzymano badając osoby spożywające większą ilość warzyw czy strączków12.

Ocet jabłkowy przy PCOS

Jednym z czynników mogących wpłynąć na rozwój zespołu policystycznych jajników jest insulinooporność. Jak już wiemy, spożycie octu jabłkowego wiąże się z poprawą insulinowrażliwości tkanek. To skłoniło naukowców do przetestowania wpływu spożywania 15 gramów octu jabłkowego dziennie przez 90 do 110 dni przez jedynie 7(!) pacjentek z PCOS. Zaobserwowano poprawę zarówno u osób z PCOS i insulinoopornością jak i u osób otyłych z PCOS bez insulinooporności. Poprawił się wskaźnik insulinooporności HOMA-IR, u otyłych kobiet cykl uległ skróceniu (wyregulowaniu) lub owulacja została przywrócona12.

badania na gryzoniach

Na co jeszcze może pomóc ocet jabłkowy?

Może, bo te badania wykonano na gryzoniach: możliwość załagodzenia nadciśnienia13, zwiększenia wchłanialności wapnia a co za tym idzie zmniejszenia ryzyka wystąpienia osteoporozy14 oraz przyspieszyć regenerację zapasów glikogenu w mięśniach i wątrobie15. Badania na innych zwierzętach mają to do siebie, że niekoniecznie można je przełożyć na ludzi. Traktujmy więc to jako ciekawostkę, dopóki jakiś badacz nie podejmie tematu. : )

Odkwaszanie organizmu octem jabłkowym

Organizm ma swoje własne mechanizmy służące utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej, działające nader sprawnie, i o ile nie żywimy się długookresowo tragiczną wysoce kwasotwórczą dietą, organizm sam o siebie zadba.

Detoks organizmu octem jabłkowym

Tutaj sprawa ma się podobnie jak z odkwaszaniem. Wątroba w spółce z nerkami poradzą sobie z codzienną ekspozycją na niskie dawki toksyn. Dodanie do diety oczyszczających koktajlów zdecydowanie polecam – większa ilość warzyw i wody nie zaszkodzą a wręcz przeciwnie.

Podsumowując – ocet jabłkowy zdecydowanie pijmy dla innych właściwości prozdrowotnych niż odkwaszanie i detoks organizmu.

Ocet jabłkowy na zgagę

Choroba refluksowa przełyku (GERD) najczęściej objawiająca się zgagą może mieć kilka przyczyn, co stanowi główny argument za tym, że niestosownym a wręcz niebezpiecznym może być zalecanie octu jabłkowego będącego silnym kwasem jako remedium. Badań na ten temat nie wykonano, poza pracą magisterską na Uniwersytecie w Arizonie. Zauważono, że wśród tylko 7(znowuż!) badanych osób jedni dobrze reagowali na ocet jabłkowy, a u innych pogarszał on objawy zgagi16. W tej kwestii musimy poczekać na badanie na większej ilości osób.

Ocet jabłkowy na niedokwasotę żołądka

Niestety brakuje badań w tym temacie. Teoretycznie nie powinno zaszkodzić, ocet może nawet pobudzić żołądek do dalszej pracy czy pomóc osiągnąć nieco niższe pH.

Przecieranie cery niedoskonałej octem jabłkowym

Nie znalazłem żadnych badań nad tym aspektem octu jabłkowego. Teoretycznie, kwas octowy może zatrzymywać wzrost wielu drobnoustrojów. Lepiej jednak zapytać w tej kwestii dobrego dermatologa znającego się na naturalnych specyfikach.

Jednak jeśli mimo wszystko jesteś zdeterminowana i oczyszczasz twarz wacikiem nasączonym w occie jabłkowym – proszę Cię, rozcieńcz go najpierw wodą by nie przesadzić. Znalazłem jedno badanie, w którym małemu chłopcu mama przywiązała do ciała waciki nasączone w nierozcieńczonym occie jabłkowym. Kolejnego ranka, po zdjęciu opatrunku, ukazały się im rozległe poparzenia spowodowane wysokim stężeniem kwasu octowego17.

Wpływ octu jabłkowego na szkliwo zębów

Jeśli masz naturalne zęby i o nie dbasz to pamiętaj o jednej rzeczy. Po wypiciu wody z octem jabłkowym przepłukać usta czystą wodą – dla spokoju ducha. Teoretycznie dopiero nierozcieńczanie octu jabłkowego mogłoby prowadzić do erozji szkliwa, ale na szczęście takiego drinka nie da się upić3.

Picie przez słomkę pozwoli uniknąć kontaktu octu ze szkliwem.

W przypadku protez ocet jabłkowy dobrze radzi sobie jako środek przeciwgrzybiczy. Spożywanie go również nie powinno uszkadzać powłoki protezy, w końcu w codziennej diecie występują inne kwasy. Dla pewności skonsultuj odporność materiału swoich nowych zębów ze swoim dentystą18.

A, taka ciekawostka z Księgi Przysłów 10:26. „Czym ocet dla zębów, a dym dla oczu, tym leniwy dla tych, którzy go wysłali”.

ocet jabłkowy pestycydy

Ocet jabłkowy do zmywania pozostałości pestycydów i bakterii

Prawdą jest, że każdy pestycyd inaczej reaguje na rozmaite środki chemiczne. W przypadku niektórych odnotowano nawet ponad 80% redukcję pestycydów przy użyciu 10% octu19. Tyle procent ma ocet spirytusowy, a perspektywa przejścia jego zapachem owoców może skuteczne odstraszać od tej praktyki. Przy zastosowaniu 4% octu (czyli np. sklepowego jabłkowego) zanotowano spadek ilości pozostałości pestycydów o od 17% do 58%20. 10% roztwór na niektóre pestycydy działa jednak raczej słabo, bo usuwając ich pozostałości w niecałych 20%21.

Moczenie warzyw i owoców w roztworze octu z wodą w stosunku 1:2 pozwala zmniejszyć ilość obecnych bakterii22.

Dodatkowe użycie sody oczyszczonej w osobnej kąpieli może okazać się lepszym wyjściem. Już 0,1% roztwór sody oczyszczonej czyli łyżka na litr wody może zredukować pozostałości pestycydów o 24% do 65% przy moczeniu przez 10 minut20.

Jeśli planujesz oczyszczać owoce i warzywa, wybierz najlepiej 10 minutową kąpiel z sodą oczyszczoną (1 łyżeczka na 4 litry wody). Na końcu dokładnie je opłucz pod bieżącą wodą i osusz na ręczniku.

Jako, że czynność moczenia wymaga pewnego nakładu czasowego, zdaję sobie sprawę, że nie każdy się na to zdecyduje. Jeśli masz spory portfel, wtedy najrozsądniejszym rozwiązaniem wydawałoby się zainwestowanie w żywność organiczną. Ja w lwiej części przypadków ograniczam się do dokładnego umycia warzyw i owoców pod bieżącą ciepłą wodą. Nawet taka prosta metoda może dać wymierne efekty przy jednoczesnej oszczędności czasu23.

Tak na marginesie, w przypadku niektórych pestycydów zaobserwowano ich przenikanie w głębsze warstwy owocu z biegiem czasu24.

Jak zrobić ocet?

W sklepie znajdziesz octy o kwasowości 5 – 6%. Dobrą praktyką jest też zrobienie własnego octu, z tym że wtedy nigdy nie mamy pewności ile kwasu octowego nam się wytworzyło. Wystarczy wyłowić matkę (to ten glut pływający w niefiltrowanych partiach) z butelki sklepowego octu jabłkowego. Następnie dorzucić ją do roztworu wody i cukru z dodatkiem jabłek. Przepisy znajdziesz w sieci, ja nadal przymierzam się do tego zadania. Niewątpliwą zaletą domowych octów jest możliwość podkręcenia ich walorów zdrowotnych dodając ulubione zioła czy owoce.

OK, to jaki ocet jabłkowy wybrać? Czy musi być organiczny?

Czy musi być organiczny? Naukowcy pochylili się nad konwencjonalnym (sklepowym) octem jabłkowym oraz jego ekologiczną wersją. Okazało się, że w tym pierwszym wyodrębnić można 72 różne gatunki bakterii a w organicznym 96, co daje aż o jedną trzecią większą różnorodność mikrobiologiczną25.

Ciężko stwierdzić czy ma to jakiś wpływ na organizm, tym bardziej, że ocet octu nierówny, a ilość samych drobnoustrojów może różnić się nawet stukrotnie25.

Organiczny ocet może być mniej zanieczyszczony pestycydami, jednak i te liczby przy niskim spożyciu octu są pomijalne. Najlepiej skupić się na tym by miał matkę octową, czyli pływającego w butelce „żelka”. : )

Co z octem spirytusowym?

Tak jak inne octy również mogą działać prozdrowotnie1, to spirytusowy lepiej unikać. Nie znajdziemy w nim wielu składników bioaktywnych oprócz kwasu octowego. Można go użyć jako składnika chemii gospodarczej z uwagi na niższą cenę i nawet dwukrotnie większe stężenie kwasu octowego (10%).

ocet jabłkowy jak pić

To jak spożywać ten ocet jabłkowy?

W zasadzie to nie musisz go jedynie pić. Tak się już utarło, ale ocet jabłkowy zawsze zrobi robotę. Dodaj go do sałatki, surówki czy dipów by podkręcić smak i walory odżywcze.

W sklepie możesz trafić też na ocet cydrowy – zrobiono go na soku jabłkowym a nie całych częściach jabłek. Wybieraj go w drugiej kolejności. Z doświadczenia wiem, że w mniejszych miasteczkach można nie mieć wyboru1.

Jeśli po wypiciu na czczo odczuwasz nieprzyjemne podrażnienie żołądka, lepiej przerzuć się na picie octu po posiłku lub pogódź się z faktem, że ocet nie jest dla Ciebie.

Ile w takim razie spożywać octu jabłkowego dziennie?

Nie zaleca się spożywania nadmiernych ilości octu jabłkowego z uwagi na ryzyko skutków ubocznych26. W końcu jest to dość silny kwas, o nie przebadanym wpływie na organizm w wysokich dawkach. Większość badań ograniczało się do 10 – 20 gramów (1 – 2 łyżki) octu przed posiłkiem.

Zdroworozsądkowo polecałbym najpierw przyzwyczaić organizm zwiększając dawkę na przestrzeni kilku tygodni. Zacznij od łyżeczki do docelowo dwóch łyżek octu (20 gramów) dobrze rozcieńczonych w szklance ciepłej wody. W takiej formie spożywaj ocet przed posiłkiem. Ogranicz się do maksymalnie dwóch dziennie, z naciskiem na te o większej objętości.

Przeciwwskazania by pić ocet jabłkowy

Octy mogą stanowić problem u osób głównie z nadkwasotą i wrzodami żołądka. Radziłbym zachować ostrożność przy wszelkich innych chorobach układu pokarmowego lub przebytych operacjach nań. Koniecznie zaczynać przygodę z octem od większych rozcieńczeń i obserwować reakcję organizmu po.

Ocet jabłkowy jak mało kto doczekał się wielu dowodów anegdotycznych na swoje właściwości prozdrowotne, ba, czasem nawet uzdrowicielskie. O ile spożywany w rozsądnych dawkach i na zdrowy układ pokarmowy będzie na pewno dobrze wspomagał funkcjonowanie organizmu, o tyle na niektóre internetowe doniesienia lepiej patrzeć z przymrużeniem oka.


Źródła: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26


Pragnę zaznaczyć, że nie jestem pracownikiem służby zdrowia. Zanim zaczniesz działać na własną rękę skontaktuj się z takowym. 😉
A! Warto dzielić się wiedzą ze znajomymi. Będę niezmiernie wdzięczny jeśli klikniesz któryś z poniższych przycisków!

203 Udostępnień

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Close